۴-چون پس از تولد ، محل زندگی نوزاد از داخل رحم مادر به دنیای بیرون تغییر پیدا می کند ، مدتی طول می کشد تا نوزاد به زندگی جدید خود عادت کند.

 ***مراقبتهای نوزاد بعد از تولد :
۱-برای حفظ درجه حرارت بدن نوزاد باید درجه حرارت اتاق ۲۵ تا ۲۸ درجه و هوای اتاق تازه باشد .
۲-در اتاقی که نوزاد نگهداری می شود ، باید با بستن در و پنجره از جریان سریع هوا یا کوران جلوگیری کرد.
۳-کهنه و ملافه های خیس را باید فوری عوض کرد .
۴- نوزاد را نباید روی سطح سرد مثل ملافه یا ترازوی سرد گذاشت چون خیلی زود حرارت بدنش را از دست می دهد .( برای فهمیدن حرارت بدن نوزاد ، پاهای او را لمس می کنیم . سرد بودن پاهای نوزاد نشان می دهد که درجه حرارت بدن نوزاد پائین است .
۵-داغ شدن بدن نوزاد نیز خطرناک است . نباید او را در معرض مستقیم خورشید از پشت شیشه ، کنار شوفاژ یا بخاری یا زیر کرسی گذاشت یا لباس زیاد از حد به او پوشاند.
۶- نوزاد را باید بعد از ۴ تا ۶ ساعت پس از تولد حمام کرد ( بجز نوزادان کم وزن و بد حال ).بهتر است حمام کردن نوزاد حاقل سه روز یکبار باشد  . نکات لازم در مورد حمام کردن نوزاد به شرح ذیل میباشد :
-نباید نوزاد را با شکم پر حمام کرد .، نوزاد گرسنه هم به دلیل بی قراری از حمام کردن جلوگیری میکند .
-نوزاد را باید در اتا قی حمام کرد که گرم باشد و جریان تند هوا نداشته باشد .
-         آبی که برای حمام نوزاد استفاده میشود باید سالم و ولرم باشد . برای امتحان کردن آب باید بجای دست از آرنج استفاده کرد .
-         ۷-بند ناف نوزاد می تواند محل ورود میکروب باشد ، هرگز نباید با وسایل آلوده ناف نوزاد را دستکاری کرد ، نباید بند ناف را پانسمان کرد ، اگر بند ناف قرمز شد یا ترشح خونی یا چرکی داشت باید نوزاد را فوری نزد پزشک برد .
-         ۸-برای کهنه کردن نوزاد از پارچه های با جنس نخی و کمی ضخیم استفاده شود ، کهنه را مرتب عوض کرده و با آب ولرم شسته و پس از خشک شدن لانها را اتو کرد .
-         ۹-در مواردی که نوزاد دچار سوختگی ادرار شده است اقدامات زیر لازم می باشد :
-         او را مرتب با آ‎ب ولرم شستشو دهید.
محل سوختگی را چرب کنید .
۱۰-نوزادان بویژه پسرها در یک و نیم ماهگی الی دو ماهگی دچار شکم درد می شوند برای رفع این عارضه :روزی یک باربه بچه "شربت گریپ میکچر" و یا"قطره ی کولیک پد" بخورانید -تا میتوانید به نوزاد فقط شیر مادر بدهید -نوزاد را روی پایتان خوابانده به پشت او دست بکشید - مادر نباید غذاهایی که موجب نفخ کودک می شود استفاده کند مانند:(برنج- ماکارونی- لوبیا - نخود ) ولی در عوض  چای کمرنگ مصرف کند و نبات را در آب داغ ریخته بنوشد - باد گلوی بچه را بگیرد - به شکم نوزاد روغن زیتون مالیده سپس به آرامی شکم او را نوازش کند .   

مقدمه
 تغيير کنندگي جز» متصف ولاينفک وجودي موجودات است ودراين تحول يافتگي همواره شرايط مکاني و زماني مي تواند روند نمو را متاثر سازد. انسان نيز مستثني ازاين جريان نبوده واز وضعيت هاي مختلف تاثير مي پذيرد. اما آنچه اين تاثير پذيري را تحت الشعاع قرار مي دهد ماهيت پيچيده وچند جهتي - زيستي، رواني، اجتماعي ومعنوي - بشر مي باشد که ذهن نظريه پردازان ومتخصصان حيطه هاي علوم انساني را به خود مشغول ساخته است.

با توجه به نکات بالا مي توان اظهار داشت که  رشد چند وجهي انسان داراي مراحل مختلف است وهر مرحله درجه  اهميت معيني را براي خود متصور است. يکي از اين مراحل اولين و مهم ترين اين مراحل است، رشد چند جانبه اي دوران کودکي است، چرا که دراين مرحله ساختار وجودي انسان درحال شکل گيري است وابعاد شناختي، اجتماعي، عاطفي و اخلاقي و... درحال ريشه گرفتن مي باشند. لذا دراين مقاله با صرفنظر از نظريه هاي مربوطه سعي مي شود بيان اجمالي از ابعاد مذکور ارائه شود تا بتوان درک تقريبا مشخصي از ويژگي هاي بشر درابتداي عمر به دست آورد.

 تعريف رشد
متخصصان تعاريف مختلفي از رشد ارائه نموده اند، ويکي ازاين تعاريف جامع عبارتنداز: « همه ي تغييرات وتحولاتي که از زمان تشکيل سلول تخم تا هنگام مرگ در انسان روي مي دهد، رشد حرکتي مستمر، دائمي وپيوسته بعلاوه گامي آهسته وزماني همراه با جوش وخروش است.
با اين تعريف از رشد، اکنون به بررسي رشد جسماني، شناختي، عاطفي واخلاقي کودک از تولد تا اواخر کودکي 12-11 سالگي مي پردازيم.
الف) رشد از تولد تا پايان کودکي
دوره ي نوزادي حدود يکي دوهفته اول زندگي است. دراين مدت نوزاد خود را با اوضاع جديد زندگي سازگار مي کند وبا وجود آنکه وابستگي مستقيم جسماني او با مادر قطع مي شود، براي رفع بسياري از نيازهاي خود وابسته به او باقي مي مانند. نوزاد انسان در ابتدا نمي تواند ازخود مراقبت کند وبراي زنده ماندن و حفظ تعادل محيط داخلي نيازمند به ديگران است.
البته بديهي است که نوزاد براي سازگارشدن با محيط قابليت هاي بسياري دارد، او مي تواند ببيند، بشنود، نسبتا به بو ومزه واکنش نشان مي دهد و نسبت به درد، لمس وتغيير جا از خود حساسيت هايي بروز مي دهد. درطي اين دوره حرکات نوزاد کاملا ناهماهنگ است وانرژي بسياري صرف آن مي شود. دربيشتر بازتابهاي نوزاد، تمام تنه وپاها به حرکت در مي آيد. حرکت سر، در مقايسه با بدن بسيار کم است. حرکات اختصاصي که به قسمت هاي محدود مربوط مي شود،  بيشتر بازتابي است.
در دوره جنيني، بيشتر حرکات بدن جنين، بازتابي وتابع فعاليت نخاع شوکي وساقه مغز است. اهميت بازتاب ها در ابتدا بسيار حياتي است. زيرا زندگي نوزاد بدان وابسته است. اما با رشد کودک وسيستم عصبي او اهميت اين بازتاب ها رفته رفته کم مي شود.
 دستگاه عصبي انسان به اعتقاد عصب شناسان به سه شکل فعاليت مي کند:
1 -فعاليت هاي ساده بازتابي در سطح نخاع شوکي وساقه ي مغز.
2- فعاليت هاي کمي پيچيده تر مانند راه رفتن و ايستادن وغيره که با کمک مخچه وپل مغز صورت مي گيرد.
3- فعاليت هاي پيچيده مانند ادراک، حافظه و تفکر که با کمک قشر مغز ودستگاه ارتباطي پيچيده ي مغز انجام مي شود.
براين اساس، رفتارهاي نوزاد در ابتدا با کمک ساقه هاي مغز کنترل مي شود، نه به وسيله ي کرتکس. ساقه ي مغز درقشر زيرمغز(کرتکس) قرار دارد وشامل قسمت هايي است که مسئول انجام زيستي اساسي مانند تنفس و بازتاب ها است.
در طي اين دوره نوزاد نيازهاي اساسي از قبيل اکسيژن، غذا وخواب را دارا است  که اطرافيان براي وي تهيه مي کنند.
 رشد جسماني
با توجه به دگرگوني بسيار دراندازه هاي بدني نوزادان در هنگام تولد و ميزان  رشد آنها، استفاده از ميانگين يا فرم فقط يک تصوير کلي از رشد به دست مي دهد. بطور متوسط وزن يک نوزاد طبيعي که پس از دوره ي کامل حاملگي به دنيا آمده است، در لحظه تولد، حدود سه تا سه ونيم کيلوگرم و قد او به طور متوسط بين 50 -48 سانتي متر است.
وزن نوزاد طبيعي براي سازگار شدن  با محيط در ده روز اول تا سيصدگرم وزن خود را ازدست مي دهد. اگر مقدار انرژي را که  نوزاد در رويارويي با محرک هاي مختلف از دست مي دهد، درنظر بگيريم، از دست دادن وزن تعجب آور نخواهد بود. کمبود وزن از هفته دوم جبران مي شود واز زماني که کودک بتواند به خوبي شير بخورد وآن را هضم کند، بروزنش اضافه مي شود تا اينکه در 6 ماهگي وزنش به دوبرابر وزن هنگام  تولد مي رسد، تا حدود 1 سالگي وزن کودک تقريبا به سه برابر وزن وي هنگام تولد مي رسد وسرانجام وزن وي در پايان 2 سالگي به حدود 14 برابر وزن هنگام تولد 12 - کيلوگرم - خواهد رسيد. سرعت رشد وزن درهر سال اول زندگي وهمچنين در دوران بلوغ به حداکثر خود مي رسد.
  قد
 تغييرات قد نيز مانند وزن قابل توجه است. رشد سر در دوسال اول  زندگي در مقايسه با قد و وزن کودک کندتر است.
اگرچه بين کودکان همسن ازنظر قد تفاوت وجود دارد ولي نمونه اي يافت مي شود که تمام کودکان در آن حدود، با يکديگر مشترک هستند. قد نوزاد هنگام تولد40 تا45 سانتي متر است. پس از چهارماه اول تولد، قد نوزاد به طور متوسط از 57 تا60 سانتي متر، در8 ماهگي بين 60 تا68 سانتي متر ودر 1 سالگي 68 تا73 سانتي متر است. در2 سالگي اين ميزان به 78 تا83 سانتي متر افزايش مي يابد.
مشخصه اولين سال زندگي کودک رشد جسماني سريع اوست. کودکان سالمي که خوب تغذيه شده اند، از تولد تا 1سالگي 50درصد به قدشان و 200درصد به وزنشان اضافه مي شود. ميزان رشد در شش ماهه اول زندگي سريعتر از بقيه ي سال هاي زندگي است ولي همه ي قسمت هاي بدن به يک ميزان رشد نمي کنند ولزوما هيچ رابطه اي بين رشد اندازه ي سر و رشد ماهيچه ها وجود ندارد.
  رشد دندان ها
 بعداز تولد نوزاد و مدتها قبل ازاينکه دندانها نمايان شود، دندانها در لثه وجود دارد، نخستين دندان کودک حدود 6 ماهگي تا 8 ماهگي بيرون مي آيد. البته دندان پيشين در فک تحتاني و سپس در فک فوقاني چهار دندان پيشين مي رويد. اولين دندان آسيا بين 1 تا 1/5 سالگي و دندانهاي طرفي بين 1/5 تا 2 سالگي مي رويد بطوريکه کودک درپايان سال دوم جمعا بيست دندان خواهد داشت. زمان رويش دندانها در کودکان باهم فرق مي کند وديريا زود درآمدن دندان ها هيچ ارتباطي با کم هوشي يا با هوشي کودک ندارد.
 نشستن
 حدود سه ماه طول مي کشد تا عضلات گردن قوي شده، کودک بتواند سرخود را راست نگه دارد، همچنين درسه ماه اول زندگي، رشته هاي عصبي زيادي از ميلين پوشيده مي شود که قادر به حرکت بهتر تحريکات عصبي هستند. کودک به طور متوسط مي تواند در 5 ماهگي با کمک ديگران به مدت يک دقيقه بنشيند. البته هيچگاه نبايد کودک را مجبور به نشستن کرد، مگر وقتي که ستون فقرات او طاقت نگهداري بدن را داشته باشد. کودک در 7-8 ماهگي مي تواند بدون کمک ديگران  يا در 9 ماهگي به تنهايي در ده دقيقه يا حتي بيشتر بنشيند.
 خزيدن
 گرچه درمورد سني که کودکان به مراحل مختلف خزيدن مي رسند، تفاوت هاي فردي بسياري وجود دارد، اما معمولا کودکان مراتب يکساني را طي مي کنند. کودک دربين ماههاي سوم وششم زندگي با حرکات متقاطع سينه خيز مي رود. اين حرکات برفعاليت پل مغز ومغز مياني متکي است. او دربين ماه هاي ششم و نهم زندگي سينه را بلند مي کند وچهاردست وپا راه مي رود. اين حرکات برفعاليت مغز مياني ونيمکره مغز ومخچه متکي است. دربين ماه هاي نهم و پانزدهم کودک بتدريج مي ايستد و راه رفتن آغاز مي شود.
  ايستادن و راه رفتن
  راه رفتن آثار بسيار چشمگيري بررشد کودک دارد وتحول عميقي در زندگي او بوجود مي آورد. توانايي راه رفتن به طور مستقل، به تدريج بعداز پيشرفت هاي مقدماتي خزيدن، ايستادن ومانند اينها شکل مي گيرد. کودک اولين بار در 8 تا 9 ماهگي مي تواند با گرفتن صندلي و... بايستد. دراين مرحله کودک قادر به نشستن از حالت ايستاده نيست ونيازمند کمک است. کودک 1ساله مي تواند تا چند قدم راه برود، ولي براي کسب مهارت در راه رفتن فرصت لازم است. در18 ماهگي، کودک مي تواند از پله بالا و پايين برود. پايين آمدن از پله ها ديرتر حاصل مي شود. در 2 سالگي توانايي دويدن حاصل مي شود ودر مهارت هاي حرکتي، پيشرفت هاي چشمگيري حاصل مي شود.
ادامه دارد

افزایش حجم‌ ادرار در نوزادان منجر به كم‌ آبی بدن آنها می‌شود.

 افزایش حجم ادرار، بی‌حالی و بی‌قراری از علائم گرمازدگی در نوزادان است،  افزایش حجم‌ ادرار در نوزادان منجر به كم‌ آبی بدن آنها می‌شود.

  مراقبت‌هایی كه باید از نوزادان در فصل تابستان به عمل آورد شامل : دمای محیط زندگی نوزاد در هفته‌های نخست تولد باید بین 26 تا 27 درجه سانتی‌گراد باشد؛ برای این اندازه‌گیری می‌توان دماسنج را در محل خواب نوزاد قرار داد. 

در فصل تابستان بهتر است نوزادان پوشش معمولی داشته باشد و استفاده از یك كلاه نازك پارچه‌ای توصیه می‌شود، اگر دمای اتاق گرم شد، می‌توان از وسایل خنك‌كننده نیز استفاده كرد اما باید دقت شود كه نوزاد نباید در مسیر جریان هوا قرار گیرد. 

نوزادان به گرما حساس هستند، اگر درجه حرارت بدن نوزاد بالا رود، آب بدن وی كم خواهد شد و همین مسئله اختلال در شیر خوردن را برای نوزاد به وجود می‌آورد؛ افزایش حجم ادرار، بی‌حالی و بی‌قراری از علائم گرمازدگی در نوزادان است و افزایش حجم‌ ادرار منجر به كم‌ آبی بدن نوزاد می‌شود. 

حجم شیر و دفع ادرار نوزاد یكی از نكاتی است كه باید مورد توجه والدین قرار گیرد؛ از این رو اگر در روز 6 تا 8 پوشك را خیس كرد، مشخص می‌شود كه میزان دریافت شیر و دفع ادرار نوزاد مناسب است؛ اگر این میزان بیشتر شد، باید مورد بررسی قرار گیرد چرا كه این مسئله موجب كم‌آبی بدن نوزاد می‌شود.

توصیه می‌شود در هفته‌های نخست تولد از پوشك معمولی برای نوزاد استفاده شود چرا كه با استفاده از این پوشك‌ها می‌توان میزان دفع ادرار را به درستی تخمین زد.

قرار دادن ترومتر در زیر بغل نوزاد یكی دیگر از اقداماتی است كه می‌تواند به اندازه‌گیری درجه حرارت بدن نوزاد كمك كند؛ درجه حرارت بدن نوزاد باید 37 درجه سانتی‌گراد باشد و هر چقدر دمای محیط بالا باشد، دمای بدن نوزاد نیز بالا می‌رود.

درمان سرما خوردگي كودكم چيست؟

هيچ داروئي نمي تواند باعث شود كه ويروس سريعتر از بدن او خارج شود، اما شما مي توانيد با اطمينان يافتن از اين كه او به مقدار لازم استراحت كرده و مايعات كافي (كه به معناي دريافت كافي شير مادر يا شير خشك براي كودكان زير 6 ماه است) دريافت مي دارد، به فرزندتان كمك كنيد تا احساس بهتري داشته باشد. از آن جائي كه بچه ها نمي توانند تا 4 سالگي به خوبي بيني خود را با فين كردن خالي كنند راه هاي زير مي تواند كنار آمدن با احتقان (گرفتگي) بيني را براي او راحت تر كند.

• سر بچه را به عقب ببريد و چند قطره از محلول نرمال سالين در داخل حفره هاي بيني او بچكانيد. سپس بعد از چند دقيقه با استفاده از سرنگ هاي پلاستيكي، آب نمك و ترشحات بيني را پمپ كنيد. اگر فرزند شما موقع مكيدن شير مشكل دارد 15 دقيقه قبل از شير دادن به او اين كار را انجام دهيد. بدين صورت او مي تواند هم زمان هم به خوبي تنفس كرده و هم شير را بمكد. به اطراف پره هاي بيني او از ژل هاي نرم كننده بماليد تا باعث كاهش التهاب و تحريك شود. (تا زماني كه پزشك لازم ندانسته از اسپري هاي بيني استفاده نكنيد. اين اسپري هاي اگر چه ممكن است موقتاً باعث برطرف شدن علائم شود اما در نهايت با مصرف مداوم احتقان را بيشتر مي كنند.)
• از يك دستگاه بخور يا بخور سرد براي مرطوب كردن فضاي اتاق استفاده كنيد يا با فرزند خود به داخل حمام رفته، آب داغ را باز كرده، در را بسته و با او در حدود 15 دقيقه در فضاي حمام بنشينيد. وان آب گرم نيز مي تواند همين نتيجه را داشته باشد به خصوص اگر مقداري روغن منتول (نعنا) يا اكاليپتوس به آب اضافه كنيد كه يك راه مطمئن و آرامش بخش براي درمان موقت گرفتگي بيني مي باشد.
• تعدادي حوله در فاصله بين تشك و كف تخت در قسمتي كه كودكتان سرش را مي گذارد قرار دهيد تا سر او كمي بالاتر از بدن قرار گيرد. خوابيدن در اين حالت مي تواند باعث بهبود تخليه ترشحات پشت حلق شود ولي در اين كار زياده روي نكنيد. اگر كودكتان در هنگام خواب مرتباً غلت مي زند پس ممكن است در جاي خود چرخيده و پاهايش بالاتر از سر او قرار گيرد و به اين ترتيب همه زحمات شما از انجام اين كار از بين برود. هر گز از گذاشتن بالش براي بالا آوردن سر او استفاده نكنيد زيرا ممكن است باعث خفه شدن فرزندتان شود. در ضمن هرگز چيزي را زير پايه هاي تخت نگذاريد زيرا باعث ناپايدار شدن آن مي شود. توجه داشته باشيد كه فرزند شما در صندلي ماشين نيز به حالت نيمه نشسته بخوابد.

آيا مي توانم به فرزندم داروهايي را كه احتياجي به نسخه پزشك ندارند بدهم؟

بهتر است قبل از اين كار با پزشك مشورت كنيد. اكثر پزشكان هيچ داروئي را براي كودكان زير 6 ماه تجويز نمي كنند. اگر سن بچه شما بيشتر از 6 ماه است ممكن است در بعضي از مواقع مانند شبها كه علائم موجود مانع از استراحت او مي شوند پزشك اين نوع داروها را تجويز كند. از دادن چند داروي مختلف براي درمان علائم متفاوت بپرهيزيد زيرا اكثر آنها حاوي استامينوفن بوده و تجويز هم زمان آنها باعث دو يا چند برابر شدن دوز مصرفي مي شود. شايد بخواهيد از آنتي هيستامينهاي موجود در داروخانه ها استفاده كنيد كه باعث مي شوند فرزند شما راحتر بخوابد. اما به خاطر داشته باشيد كه اين داروها مي تواند به جاي آرام كردن او سبب تحريك او شود. توجه به اين نكته مهم است كه اين داروها نمي توانند دوره بيماري را كوتاه كرده و يا از عوارض بعدي مثل سينوزيت يا عفونت گوش جلوگيري كند. اگر فرزند شما تب دارد، مي توانيد به او استامينوفن اطفال بدهيد. هرگز به او آسپيرين ندهيد زيرا خطر بروز سندرم "ري" (Ray Syndrome) كه يك وضعيت نادر اما كشنده است وجود دارد.

از چه داروهاي طبيعي يا جايگزين هاي آن مي توان براي بهبود علائم سرما خوردگي استفاده كرد؟

اضافه كردن چند قطره روغن منتول يا اكاليپتوس يا كاج به دستگاه بخور يا در حمام مي تواند باعث كاهش احتقان بيني شود. اگر سن فرزند شما شش ماه يا بيشتر است يك محلول رقيق و ولرم چاي بابونه مي تواند باعث تسكين او شود.

توجه: هرگز از "ما هوانگ‌" كه همچنين به نام هاي افدرا يا افدرين شناخته مي شود و يك داروي ضد احتقان گياهي است استفاده نكنيد. قدرت اثر اين دارو در افراد مختلف بسيار متفاوت است و سازمان غذا و داروي آمريكا اعلام كرده كه اين دارو باعث واكنشهاي نامناسب مانند افزايش فشار خون، ضربان نامنطم قلب، تشنج، حمله قلبي و سكته مغزي در افراد بزرگسال مي شود. هميشه قبل از تجويز هر داروئي به فرزند خود با پزشك او مشورت كنيد.

چه موقع بايد با متخصص اطفال تماس بگيرم؟

اگر سن كودك شما كمتر از 3 ماه است در هنگام بروز اولين علائم بيماري بايد با متخصص تماس بگيريد به خصوص اگر درجه حرارت مقعدي او 38 درجه سانتي گراد و يا علائم به همراه سرفه باشد. در كودكان بالاي 3 ماه در شرايط زير با متخصص تماس بگيريد:

• اگر 5 تا 7 روز بعد از شروع بيماري علائم او بدتر شده و يا اگر علائم سرما خوردگي بيشتر از 14 روز طول كشيده است.
• اگر سرفه او بدتر شده و يا همراه با خس خس سينه (ويزينگ) و يا تنفس هاي بريده بريده است؛ زيرا اين علائم مي تواند نشان دهنده پنوموني(عفونت ريه) و يا عفونت با ويروس سنسيشيال تنفسي باشد، ويروسي كه نسبتا شايع بوده اما مي تواند براي كودكان زير 1 سال مشكل جدي ايجاد كند.
• اگر كودك در هنگام غذا خوردن يا مكيدن چيزي گريه مي كند يا گوشش را كشيده يا مي مالد؛ زير اين علائم مي تواند نشانه عفونت گوش باشد.

چه كار مي توانم بكنم تا باعث كاهش تعداد دفعات سرما خوردگي فرزندم شوم؟

شما نمي توانيد كاري كنيد كه او اصلا سرما نخورد اما مي توانيد كارهائي انجام دهيد تا او كمتر در معرض خطر بيماري قرار گرفته و سيستم دفاعيش تقويت شود. براي شروع مطمئن شويد كه همه اعضاي خانواده و همچنين دوستان قبل از بغل كردن فرزندتان دستهاي خود را مي شويند (به خصوص در مورد نوزادان كه در مقابل سرما خوردگي بسيار آسيب پذيرتر از حتي بچه هاي 1تا 2 ماهه هستند.)

تا جائي كه مي توانيد فرزند خود را از افراد بيمار دور نگه داريد. از آنها بخواهيد كه ديدار را تا پايان مرحله سرايت بيماري به تعويق بياندازند. به ياد داشته باشيد بچه هائي كه به مهد كودك مي روند بيشتر از بچه هائي كه در خانه مي مانند به سرما خوردگي مبتلا مي شوند زيرا آنها با بچه هاي بيشتر و در نتيجه با بيماري هاي بيشتري در تماس هستند. در ضمن توجه داشته باشيد كه مربي مهد كودك او مراقب دست شستن خود باشد.

مايعات كافي به بدن فرزندتان برسانيد. ويروسهاي سرماخوردگي در داخل مخاط خشك بيني راحت تر نفوذ مي كنند. براي بچه هاي زير 6 ماه اين به آن معني است كه آنها ميزان معمول و روزانه شير خشك يا شير مادر را دريافت مي كنند. بعد از 6 ماهگي مي توانيد به فرزند خود آب هم بدهيد. اگر فرزندتان در روز كمتر از 5 تا 6 پوشك را خيس ميكند مي تواند نشانه كم آبي او باشد.

نهايتا فرزندتان را تا جائي كه مي توانيد با شير خود تغذيه كنيد (آكادمي اطفال آمريكا براي بهره مند شدن از مزاياي شير مادر، توصيه مي كند كه تا يك سالگي كودكان از شير مادر تغذيه كنند). اگر چه شير مادر يك وسيله تدافعي مطلق در مقابل عفونت نيست اما مطالعات نشان داده كه بچه هائي كه از شير مادر تغذيه مي كنند كمتر از بچه هائي كه شير خشك مي خورند بيمار مي شوند كه علت آن وجود آنتي باديها (پادتن هاي) محافظت كننده در آن است.

درمان سرما خوردگي كودكم چيست؟

هيچ داروئي نمي تواند باعث شود كه ويروس سريعتر از بدن کودک خارج شود، اما شما مي توانيد با اطمينان يافتن از اين كه او به مقدار لازم استراحت كرده و مايعات كافي (كه به معناي دريافت كافي شير مادر يا شير خشك براي كودكان زير 6 ماه است) دريافت مي دارد، به فرزندتان كمك كنيد تا احساس بهتري داشته باشد. از آن جائي كه بچه ها نمي توانند تا 4 سالگي به خوبي بيني خود را با فين كردن خالي كنند راه هاي زير مي تواند كنار آمدن با احتقان (گرفتگي) بيني را براي او راحت تر كند.

• سر بچه را به عقب ببريد و چند قطره از محلول نرمال سالين در داخل حفره هاي بيني او بچكانيد. سپس بعد از چند دقيقه با استفاده از سرنگ هاي پلاستيكي، آب نمك و ترشحات بيني را پمپ كنيد. اگر فرزند شما موقع مكيدن شير مشكل دارد 15 دقيقه قبل از شير دادن به او اين كار را انجام دهيد. بدين صورت او مي تواند هم زمان هم به خوبي تنفس كرده و هم شير را بمكد. به اطراف پره هاي بيني او از ژل هاي نرم كننده بماليد تا باعث كاهش التهاب و تحريك شود. (تا زماني كه پزشك لازم ندانسته از اسپري هاي بيني استفاده نكنيد. اين اسپري هاي اگر چه ممكن است موقتاً باعث برطرف شدن علائم شود اما در نهايت با مصرف مداوم احتقان را بيشتر مي كنند.)
• از يك دستگاه بخور يا بخور سرد براي مرطوب كردن فضاي اتاق استفاده كنيد يا با فرزند خود به داخل حمام رفته، آب داغ را باز كرده، در را بسته و با او در حدود 15 دقيقه در فضاي حمام بنشينيد. وان آب گرم نيز مي تواند همين نتيجه را داشته باشد به خصوص اگر مقداري روغن منتول (نعنا) يا اكاليپتوس به آب اضافه كنيد كه يك راه مطمئن و آرامش بخش براي درمان موقت گرفتگي بيني مي باشد.
• تعدادي حوله در فاصله بين تشك و كف تخت در قسمتي كه كودكتان سرش را مي گذارد قرار دهيد تا سر او كمي بالاتر از بدن قرار گيرد. خوابيدن در اين حالت مي تواند باعث بهبود تخليه ترشحات پشت حلق شود ولي در اين كار زياده روي نكنيد. اگر كودكتان در هنگام خواب مرتباً غلت مي زند پس ممكن است در جاي خود چرخيده و پاهايش بالاتر از سر او قرار گيرد و به اين ترتيب همه زحمات شما از انجام اين كار از بين برود. هر گز از گذاشتن بالش براي بالا آوردن سر او استفاده نكنيد زيرا ممكن است باعث خفه شدن فرزندتان شود. در ضمن هرگز چيزي را زير پايه هاي تخت نگذاريد زيرا باعث ناپايدار شدن آن مي شود. توجه داشته باشيد كه فرزند شما در صندلي ماشين نيز به حالت نيمه نشسته بخوابد.

آيا مي توانم به فرزندم داروهايي را كه احتياجي به نسخه پزشك ندارند بدهم؟

بهتر است قبل از اين كار با پزشك مشورت كنيد. اكثر پزشكان هيچ داروئي را براي كودكان زير 6 ماه تجويز نمي كنند. اگر سن بچه شما بيشتر از 6 ماه است ممكن است در بعضي از مواقع مانند شبها كه علائم موجود مانع از استراحت او مي شوند پزشك اين نوع داروها را تجويز كند. از دادن چند داروي مختلف براي درمان علائم متفاوت بپرهيزيد زيرا اكثر آنها حاوي استامينوفن بوده و تجويز هم زمان آنها باعث دو يا چند برابر شدن دوز مصرفي مي شود. شايد بخواهيد از آنتي هيستامينهاي موجود در داروخانه ها استفاده كنيد كه باعث مي شوند فرزند شما راحتر بخوابد. اما به خاطر داشته باشيد كه اين داروها مي تواند به جاي آرام كردن او سبب تحريك او شود. توجه به اين نكته مهم است كه اين داروها نمي توانند دوره بيماري را كوتاه كرده و يا از عوارض بعدي مثل سينوزيت يا عفونت گوش جلوگيري كند. اگر فرزند شما تب دارد، مي توانيد به او استامينوفن اطفال بدهيد. هرگز به او آسپيرين ندهيد زيرا خطر بروز سندرم "ري" (Ray Syndrome) كه يك وضعيت نادر اما كشنده است وجود دارد.

از چه داروهاي طبيعي يا جايگزين هاي آن مي توان براي بهبود علائم سرما خوردگي استفاده كرد؟

اضافه كردن چند قطره روغن منتول يا اكاليپتوس يا كاج به دستگاه بخور يا در حمام مي تواند باعث كاهش احتقان بيني شود. اگر سن فرزند شما شش ماه يا بيشتر است يك محلول رقيق و ولرم چاي بابونه مي تواند باعث تسكين او شود.

توجه: هرگز از "ما هوانگ‌" كه همچنين به نام هاي افدرا يا افدرين شناخته مي شود و يك داروي ضد احتقان گياهي است استفاده نكنيد. قدرت اثر اين دارو در افراد مختلف بسيار متفاوت است و سازمان غذا و داروي آمريكا اعلام كرده كه اين دارو باعث واكنشهاي نامناسب مانند افزايش فشار خون، ضربان نامنطم قلب، تشنج، حمله قلبي و سكته مغزي در افراد بزرگسال مي شود. هميشه قبل از تجويز هر داروئي به فرزند خود با پزشك او مشورت كنيد.

چه موقع بايد با متخصص اطفال تماس بگيرم؟

اگر سن كودك شما كمتر از 3 ماه است در هنگام بروز اولين علائم بيماري بايد با متخصص تماس بگيريد به خصوص اگر درجه حرارت مقعدي او 38 درجه سانتي گراد و يا علائم به همراه سرفه باشد. در كودكان بالاي 3 ماه در شرايط زير با متخصص تماس بگيريد:

• اگر 5 تا 7 روز بعد از شروع بيماري علائم او بدتر شده و يا اگر علائم سرما خوردگي بيشتر از 14 روز طول كشيده است.
• اگر سرفه او بدتر شده و يا همراه با خس خس سينه (ويزينگ) و يا تنفس هاي بريده بريده است؛ زيرا اين علائم مي تواند نشان دهنده پنوموني(عفونت ريه) و يا عفونت با ويروس سنسيشيال تنفسي باشد، ويروسي كه نسبتا شايع بوده اما مي تواند براي كودكان زير 1 سال مشكل جدي ايجاد كند.
• اگر كودك در هنگام غذا خوردن يا مكيدن چيزي گريه مي كند يا گوشش را كشيده يا مي مالد؛ زير اين علائم مي تواند نشانه عفونت گوش باشد.

چه كار مي توانم بكنم تا باعث كاهش تعداد دفعات سرما خوردگي فرزندم شوم؟

شما نمي توانيد كاري كنيد كه او اصلا سرما نخورد اما مي توانيد كارهائي انجام دهيد تا او كمتر در معرض خطر بيماري قرار گرفته و سيستم دفاعيش تقويت شود. براي شروع مطمئن شويد كه همه اعضاي خانواده و همچنين دوستان قبل از بغل كردن فرزندتان دستهاي خود را مي شويند (به خصوص در مورد نوزادان كه در مقابل سرما خوردگي بسيار آسيب پذيرتر از حتي بچه هاي 1تا 2 ماهه هستند.)

تا جائي كه مي توانيد فرزند خود را از افراد بيمار دور نگه داريد. از آنها بخواهيد كه ديدار را تا پايان مرحله سرايت بيماري به تعويق بياندازند. به ياد داشته باشيد بچه هائي كه به مهد كودك مي روند بيشتر از بچه هائي كه در خانه مي مانند به سرما خوردگي مبتلا مي شوند زيرا آنها با بچه هاي بيشتر و در نتيجه با بيماري هاي بيشتري در تماس هستند. در ضمن توجه داشته باشيد كه مربي مهد كودك او مراقب دست شستن خود باشد.

مايعات كافي به بدن فرزندتان برسانيد. ويروسهاي سرماخوردگي در داخل مخاط خشك بيني راحت تر نفوذ مي كنند. براي بچه هاي زير 6 ماه اين به آن معني است كه آنها ميزان معمول و روزانه شير خشك يا شير مادر را دريافت مي كنند. بعد از 6 ماهگي مي توانيد به فرزند خود آب هم بدهيد. اگر فرزندتان در روز كمتر از 5 تا 6 پوشك را خيس ميكند مي تواند نشانه كم آبي او باشد.

نهايتا فرزندتان را تا جائي كه مي توانيد با شير خود تغذيه كنيد (آكادمي اطفال آمريكا براي بهره مند شدن از مزاياي شير مادر، توصيه مي كند كه تا يك سالگي كودكان از شير مادر تغذيه كنند). اگر چه شير مادر يك وسيله تدافعي مطلق در مقابل عفونت نيست اما مطالعات نشان داده كه بچه هائي كه از شير مادر تغذيه مي كنند كمتر از بچه هائي كه شير خشك مي خورند بيمار مي شوند كه علت آن وجود آنتي باديها (پادتن هاي) محافظت كننده در آن است.

مقدمه

دروغگويي از نظر لغوي به معناي كتمان واقعيت است. فرد دروغگو از طريق دروغ گفتن ضعفهاي خود را مي پوشاند و شنونده را گمراه مي سازد. خود را از تنبيه نجات مي دهد و بدان وسيله توجه ديگران را به خود جلب مي كند. يكي از عوامل دروغگويي، ترس در كودكان است. اگر كودك به سبب راستگويي تنبيه شود، در آينده براي نجات و رهايي از مجازات به دروغگويي متوسل مي شود. والدين و مربيان بايد از هر كودك انتظاراتي داشته باشند كه با واقعيات و امكانات او منطبق است در غير اين صورت دروغگويي كودك تقويت و تشديد خواهد شد. همه انسانها در محدوده اي برابر پا به عرصه وجود مي گذارد. هيچكس از كودكي دروغگو به دنيا نيامده است. همه انسانها راه فكر كردن و توجيه اعمال خويش را از ديگران آموخته و تكامل يافته اند. درستي يا نادرستي از طريق كلمات و اعمال ديگران به ما القا مي شود و ما اين كلمات و اعمال را در ذهنيات خود تلفيق كرده، سرانجام شخصيت خود را شكل مي دهيم  دروغ گفتن يكي از رفتارهاي متداول كودكان 4ـ5 ساله است كه از لحاظ اخلاقي اشكالي ندارد. كودكان در اين سن و سال معمولاً به دو شكل دروغ مي گويند كه نخستين آن خيال پردازي است، كودك با جعل داستان يا با طرح مبالغه آميز بعضي از واقعيات، اغلب خواسته خود را با ما درميان مي گذارد و غيرمستقيم از اميالش صحبت مي كند. در اين صورت بهتر است كه پدر ومادر در تأييد خواسته كودك حرف بزنند. دروغ نوع دوم دروغ به اصطلاح مفيد است، دروغي است كه بزرگترها هم مي گويند و آن رابه حساب دروغ مصلحت آميز مي گذارند تا به جاي نتيجه بد، نتيجه خوب بگيرند. در اين مرحله از رشد كودك تنها كار درست را در خواسته خود مي جويد و با استفاده از دروغ براي رسيدن به خواسته اش ترديدي به خود راه نمي دهد. در اين موارد بايد به كودك تفهيم كنيم كه از راستگويي و صداقت او خوشحال مي شويم بايد بداند كه دروغ و دروغگويي را دوست نداريم. بايد توجه داشت كه اين مسأله در سنين بالاتر رفتاري ناپسند است كه به كودك شخصيت ساختگي و تصنعي مي بخشد.
در این تحقیق سعی کرده ام علل دروغگویی در کودکان را مورد واکاوی قرار داده و نقش خانواده ، اولیا ، مدرسه  ....را نیز در این زمینه بیان کرده همچنین راههای پیشگیری ودرمان این پدیده را نیز آورده ام .                                                                                    

چکیده

«دروغگویی کودکان در این سن با دروغگویی بچه ها در سنین بالاتر کاملاً متفاوت است. کودکی که هنوز قادر به تشخیص واقعیت و خیال و رؤیا نیست، برای تجربه احساس شادی و غم به طور واقعی، خود را در دنیای خیالی که خودش آن را ساخته است، قرار می دهد. حتی گاه چنین کودکانی در هنگام تعریف ماجرای مرگ قهرمان ساخته ذهن خود ، زیر گریه می زنند.»
خلق داستان های تخیلی توسط کودک، نمایانگر قدرت خلاقیت ذهن او است، اما برخی از کودکان حتی پس از سه سالگی نیز همچنان به این کار ادامه می دهند.
محیطی که کودک در آن رشد می کند نقش بسیار مهمی در این مورد دارد. والدین که به هنگام تعریف چنین داستان های خیالی توسط فرزندشان، خود را محو شنیدن نشان می دهند و طوری وانمود می کنند که از شنیدن آنها واقعاً لذت می برند و برایشان بسیار جالب است، در واقع با این رفتار، کودک را تشویق به گسترش و توسعه دنیای تخیلی خود می نمایند.
والدین نباید در برابر دروغ های کودک خود را بی تفاوت نشان دهند، بلکه فقط شنونده باشند. زیرا این امر به نوعی موجب تشویق او به ادامه این کار است.حتی نباید طوری وانمود کنیم که گویی دروغ های کودک را باور کرده ایم. چنین عکس العملی او را به این نتیجه می رساند که از طریق دروغ گفتن می تواند به خواسته خود برسد.
حضرت امام حسن عسكرى‏عليه السلام امام يازدهم مى‏فرمايد:

«جعلت الخبائث كلها في بيت واحد و جعل مفتاحها الكذب; ⁽¹⁾ .

زشتى‏ها را در خانه‏اى گذاشته‏اند و دروغ را كليد آن خانه قرار داده‏اند.»

كسى كه با دروغ سر و كارى نداشته باشد، از خطر گناهان به دور است و به‏نيكو كارى نزديك مى‏باشد، ولى هنگامى كه با دروغ آشنا شد، درهاى گناهان به‏رويش گشوده مى‏شود و در سياه‏چال بدبختى خواهد افتاد و گاه چنان در آن جامسكن خواهد گزيد كه بيرون شدنش بسيار دشوار خواهد بود.

دروغ چه در كودك و چه در بزرگسال حاكي از وجود ناامني و اغتشاش در درون است و نشان مي دهد كه فرد  در وضعي نامطمئن و نا ايمن قرار دارد ؛ شخصيت  و موقعيت او در خطر است و تنها از راه  دروغ مي تواند خود را ايمني و رهايي ببخشد .

او ممكن است درمواردي دچار  احساس ضعف  يا حقارت باشد و اين درد ، جان او را مورد صدمه قرارداده و آزارش دهد . به همين دليل براي رهايي از آن و رسيدن  به تعادل و اعتدال ، اين راه را انتخاب كند

                      دروغگويي در کودکان                                            
دروغگويي عادتي است که از شيوع بالايي برخوردار است .
اين عادت در بزرگسالان و کودکان ديده مي شود اما بين دروغگويي مرضي و ناشي از ترس تفاوت وجوددارد . اگر کودک به خاطر ترس از تنبيه بدني و سرزنش دروغ گويد نمي توان به ان دروغگويي مرضي اتلاق کرد .
دروغگويي امري ذاتي و فطري نيست بلکه به مرور زمان اموخته مي شود براي اصلاح دروغگويي در کودکان و حتي بزرگسالان بايد علل و عوامل موثر بر دروغگويي کودکان شناخته شود .
توصيه درمورد دروغگويي :
 ممکن است کودک عمدتا از والدين الگو مي گيرد .سعي کنيد براي کودکان تان الگوي راستگويي باشيد چه بسا کودک براي فرار از مشکلات, دروغگويي را از شما اموخته باشد . پس ابتدا خودتان به رغم اين عادت نا مطلوب اقدام کنيد .
 توصيه مي شود اگر کودک اشتباهي مرتکب شود با او مثل يک مجرم رفتار نکنيد , امادگي داشته باشيد که با خونسردي به حرفهاي کودک گوش دهيد .
از سخت گيري و تنبيه بدني کودک پرهيز کنيد .
کودک را همانگونه که هست قبول کنيد ومورد تشويق قرار دهيد تا براي جلب توجه به دروغگويي متوسل نشود .
 بد قولي نکنيد . اگر به کودک قول داديد عمل کنيد . چون فريب موجب تقويت دروغگويي مي شود .
راستگويي کودک را تقويت کنيد .اگر راستگويي کودک بارها به نتيجه ناخوشايندي براي او منجر شود احتمال گرايش به دروغگويي زياد تر مي شود .
 اگر کود ک به دليل ترس از تنبيه به دروغگويي متوسل شد به او برچسب دروغگويي نزنيد .
کمک کنيد تا بين خود واقعي کودک و خود ايده ال او فاصله و شکاف زياد ايجاد نشود .
 کارهاي کودک را زير ذره بين نگذاريد و کاري نکنيد که کودک براي جلب رضايت شما مستمرا دچار ناراحتي شده احيانا به دروغ متوسل شوند .
 نيازهاي عاطفي و جسمي کودک را براورده سازيد .

                                    دروغگویی
همان طور که قبلاً هم اشاره شد یکی از علتهای دروغگویی آموزش نادرست خانواده است. در خانواده ای که پدر و مادر و دیگر اعضای آن همواره به یکدیگر دروغ می گویند نمی توان انتظار داشت که کودکی راستگو تربیت شود.
ـ دروغگویی کودک ممکن است برای جلب توجه اطرافیان باشد. چنانچه کودکی در خانواده یا مدرسه مورد بی توجهی اطرافیان قرار گیرد، برای نشان دادن خود و جلب توجه آنان ممکن است به گفتن دروغ در زمینه های گوناگون متوسل شود.
ـ کودکانی که نسبت به دوستان و اطرافیان خود احساس کمبود می کنند، ممکن است برای جبران کمبودها در زمینه های گوناگون نظیر شغل والدین، محل سکونت، وضع تغذیه، دوستان و تفریحات و سفرها به دروغ متوسل شوند و درون آشفته ونگران خود را به آن وسیله به طور موقت تسکین دهند.
ـ ترس نیز از دیگر عواملی است که موجب دروغگویی می شود. اگرکودک به سبب راستگویی تنبیه شود، در آینده برای نجات و رهایی از مجازات به دروغگویی متوسل می شود. باید اذعان کرد که سختگیریهای افراطی و برخوردهای خشن والدین ومربیان با کودک از علل مهم دروغگویی کودک محسوب می شود.
ـ گاهی نحوه بیان و برخورد والدین و مربیان با کودک او را به دروغ گفتن وامی دارد و به او دروغگویی را می آموزد. به عنوان مثال والدین به کودکی که مرتکب عمل خلافی شده است اصرار می ورزند که او این کار را انجام نداده است بلکه دیگری مثلاً همسایه یا دوست یا برخی موجودات خیالی سبب آن بوده اند. در این حالت والدین علاوه بر آنکه کودک را دروغگو بار می آورند او را به گریز از قبول مسئولیت رفتارش نیز وامی دارند.
ـ انتظار و توقع بیش از حد از کودکان و مقایسه آنان با دوستان وهمکلاسیها در زمینه های گوناگون از دیگر عوامل دروغگویی کودکان می شود دراین صورت کودک از طریق دروغ می تواند هم بر احساس حقارت خود به طور موقت غلبه یابد و هم والدین را راضی و خشنود سازد و نظر آنان را به سوی خود جلب کند.
درمان دروغگویی
برای پیشگیری و درمان دروغگویی، والدین و مربیان باید واقعیات را بپذیرند و برای شنیدن موارد شیرین و تلخ از طرف کودکان آماده شوند و با رفتار خود به کودک بیاموزند که گفتن واقعیات به هر صورتی که باشد مقبول است و موجبات تنبیه و آزار کودک را فراهم نخواهد کرد.
اگر کودک پی ببرد که والدین و مربیان او را برای دروغگویی تشویق و برای راستگویی تنبیه نمی کنند به تظاهر در رفتار و جعل واقعیت نخواهد پرداخت، همچنین والدین و مربیان باید از طرح پرسشهایی که کودک به آنها به احتمال قوی پاسخ نادرست خواهد داد خودداری کنند. در صورت مشاهده دروغ، والدین و مربیان نباید شتابزده عمل کنند و به تنبیه کودک مبادرت ورزند.
برای بازداشتن کودک از دروغگویی و اصلاح رفتار آنان باید روش برخورد باتوجه به موقعیت انتخاب شود که برخی از روشها به اختصار عبارت است از:
نشان دادن ارزش راست گفتن ـ در وهله اول کودک باید دریابد که دروغگویی کار نادرست و ناپسند و راستگویی عملی باارزش و پسندیده است. کودک باید ارزش راست گفتن را درعمل تجربه کند. والدین و مربیان نباید در برابر دروغهای کودکان برآشفته شوند و او را کتک بزنند. بیان نتایج زشت و تلخ دروغگویی به صورت داستان برای آنها می تواند در آموزش عواقب تلخ دروغگویی مفید واقع شود. همچنین اگر والدین و مربیان، کودک را در خلوت ـ نه در جمع ـ در جوی محبت آمیز و پرعطوفت با مضرات و نتایج دروغگویی آشنا سازند و به پند دادن او بپردازند، در جلوگیری و نیز درمان دروغگویی می تواند مؤثر باشد.
اجازه بیان احساسات ـ کودک باید احساسات خود را آزادانه ابراز کند و در صورتی که بیان احساسات، باعث آزار و اذیت اطرافیان شود باید به کودک آموخت که به تدریج این احساسات را جایگزین احساسات خوشایند سازند و نباید برای احساساتش تنبیه شود. برای نمونه اگر کودکی از برادر کوچکش خوشش نمی آید، باید به او اجازه داده شود که احساساتش را بیان کند، پس از شنیدن نظر کودک، والدین باید ضمن تحلیل رفتار خود با کودک و یافتن علل پیدایش چنان احساسی به راهنمایی کودک و تغییر رفتار و احساسات او مبادرت ورزند. در مواردی که کودک مرتکب کار خطایی شده ولی راست می گوید، باید به ملایمت و به طور صحیح به او تذکر داده شود که رفتارش درست و پسندیده نیست و باید آن را تغییر دهد. هشدار به کودک، همدردی با او در مواردی که لازم است، نادیده گرفتن حرفهای کودک و بی توجهی به آنها از روشهایی است که در مواقع مشخص می تواند برای پیشگیری و درمان دروغگویی کودکان استفاده شود.
تعدیل انتظارات از کودکان ـ والدین و مربیان باید از هر کودک انتظاراتی داشته باشند که با واقعیات و امکانات او منطبق است در غیر این صورت، دروغگویی کودک تقویت و تشدید خواهد شد. چون کودک توان عملی ساختن خواسته های اطرافیان را ندا رد به گفتن دروغ متوسل می شود بنابراین از کودک باید انتظارات در حد توانش داشته باشیم.

آثار دروغگـــــــوئي در فــــــــــرد

پريدگي رنگ ، ضربان شديد قلب ، خشك شدن دهان به گونه اي كه زبان به زحمت در دهان حركت مي كند ، گرفتار شدن به لكنت ، آن چنان كه قادر به اداي سخن نيست . بيهوده گويي بدين معني كه حرف هاي بي سرو ته مي زند و پريشان مي گويد ، عدم قدرت بر كنترل اعضاء ، نگاه هاي حيرت انگيز ، ‌پيدايش آثار شرم در چهره ....

البته اين علائم در افرادي كه جديداً دروغ را شروع كرده اند نمايان تر است و به تدريج كه فرد به دروغ عادت مي كند ، اين آثار در او از ميان مي رود ، آن چنان كه در مواردي حتي قادر مي شود مظلوم نمايي كند و در عين دروغگويي بگريد و خود را محق معرفي كند و چند سوگند  دروغ  هم بخورد

دروغ از ديد شـــــــرع و اخــــــــلاق

در همه مذاهب واديان و در همه مكاتب اخلاقي دروغ امري ناپسند و مذموم ذكر شده است . اين امر در شرع مقدس اسلام بدان حد زشت و منكر شمرده شده است كه در قرآن كريم لعنت و نفرين خدا بر دروغگويان اعلام و ثبت گرديده است .

روايات اسلامي مي گويند مؤمن را نمي توان مؤمن  خواند مگر آنگاه كه دروغ را رها كند ، چه به صورت جدي و چه به صورت شوخي ،  و يا در سخني از معصوم آمده است كه شرور و مفاسد  در مخزني و جايي جمع شده اند و كليد آن مخزن دروغ است .

خطـــــــــر و زيــــــــان دروغ

جنبه زيان بخشي و خطر آفريني دروغ بسيار است كه به نظر ما مهمترين جنبه دروغگويي تبديل  شخصيت حقيقي و واقعي  انسان  به شخصيت ساختگي و تصنعي است .آنكس كه دروغ مي گويد در حقيقت مي كوشد خود را از عالم واقع بيرون بكشاند و به جهان ساختگي و تصنع نزديك سازد كه در آن صورت  به تدريج از صورت شخص به شيئي منقلب مي شود .

دروغ اعتماد را از  ميان برمي دارد ، آدمي را در بين جمع بيگانه  مي سازد ، اوضاع و حركت جامعه را دچار  شك و تزلزل مي نمايد، در مواردي باعث پيدايش  درگيري و سوء تفاهم ها مي شود در بين مردم بدبيني پديد مي آورد. اصول و ضوابط  ادب و اخلاق را خدشه دار مي سازد و خلاصه  ارزش و لذت زندگي را از بين مي برد .

ضــــــــــرورت درمان

وظيفه مربيان اين است كه به اصلاح و درمان  اين عيب از طريق دادن آگاهي هاي لازم ، ارائه و عرضه ي محبت واخلاص خود در سعادتمندي او ، روشنگري  و پند و اندرز ، عرضه اعتماد و اطمينان به او ، بيان اين نكته كه از او حمايت خواهند كرد و‌ ذكر مفاسد آن به خاطر ايجاد نفرت در درونش  نسبت به دروغ ، او را از اين حالت نجات دهند .

از نظر اجتماعي هم فراموش نخواهيم كرد كه كودك امروز پدر يا مادر فرداي اجتماع است . اگر اصلاح نشود هم سبب وارد آمدن  ضربه اي به اجتماع خواهد شد و هم آبروي اولياي خود را خواهد برد .

يادگيــــــــــري دروغ

به عقيده اكثريت  علماي اخلاق و روانشناسان ، دروغ داراي جنبه اجتماعي و يادگيري است گو اين كه برخي از صاحبنظران  براي آن ، ريشه غريزي كه جلوه آن در حيوانات به صورت فريبكاري و استتار  وجود دارد را نيز ذكر كرده اند ، ولي تجربه روزانه  خلاف آن را ثابت مي كند .

به عقيده ما كودك از خانواده و اجتماع  و از كساني كه در اطرافش هستند دروغ را مي آموزد . اصل در آفرينش او فطرت صدق است و او دروغ را از ديگران  ياد مي گيرد . تحرك ذهن و فرزانگي طبيعي كودك خيلي زود او را با دروغي كه مي بيند يا مي شنود مأنوس خواهد ساخت. تماس هاي اجتماعي  و ديدن صور و اشكال دروغ از اين و آن خود سبب ورزيدگي و كسب مهارت او در آن زمينه مي شود و اين خود هشداري  است براي والدين در جهت كنترل گفتار و رفتار خود و بر حذر داشتن كودك از معاشرين دروغگو و اجتماع آلوده و فاسد .

عــــــــوامل و انگيــــــــــــــزه هاي دروغ

۱- تــــــــــرس از مجازات :

طفل و حتي فرد بزرگسال  دروغ مي گويد  از آن بابت كه از مجازات مي ترسد و اگر راست بگويد از مكافات امري  كه مرتكب شده ايمني ندارد . بررسي هاي علمي نشان مي دهند كه  بيش از 70% دروغهاي كودكان به اين علت و دليل است ، شما اطمينان  دهيد او را تنبيه  نخواهيد كرد تا به شما راست بگويد .

۲- احســـــــــاس فشــــــار :

كودك اصرار دارد امري را كه مرتكب شده از نظر شما  مخفي باشد و شما در ضمنِ سؤالات بسيار، به بازجويي او مي پردازيد . پيداست كه او براي حفظ شخصيت خودهمچنان به دفاع و انكار خواهد پرداخت

۳- ضعف و عجـــــــــــز :

در مواردي ديده مي شود كه والدين و مربيان تكاليف شاقي را بر فرزند تحميل كرده اند و او قدرت انجام آن تكاليف را ندارد. بدين نظر به دروغ مي گويد كه وقت ندارد ،‌ از اين كار سر در نمي آورد و آن را بلد نيست ، خود را به ناخوشي ميزند كه بيمارم  و ... .

اين ضعف و عجز در مواردي مي تواند به صورت عكس قضيه يعني لاف زدن و گزافه گوئي در آيد تا از  اين طريق ضعف  خود را در انظار ديگران جبران و ترميم نمايد .

۴- حســـــــــــادت و رقــــــــابت :

منشاء ‌برخي از دروغهاي كودكان حسادت و يا رقابت است . او مي بيند كه برادر  يا خواهر كوچكش با شيرين زباني هاي خود نظر پدر و مادر را جلب كرده و محبت آنها را  به صورت انحصاري در گرو خود در آورده است . او از طريق رقابت كه  در حقيقت منشائي جز حسادت ندارد  مي خواهد جاي پايي براي خود ايجاد كند و چون قدرت انجام عمل و رقابت را ندارد تن به دروغ مي دهد . زماني هم ديده مي شود كه طفل  خردسال  را اذيت كرده و به گريه اش مي اندازد و بعد منكر قضيه مي شود .

۵- جلب نظــــــــــــرها :

گاهي شما به عنوان پدر يا مادر  در ميان جمعي از دوستان خود نشسته و سرگرم بحث و گفتگو هستيد  و كودكي را كه در ميان جمع شماست فراموش كرده و يا او را به حساب نمي آوريد . ناگهان مي بينيد كه كودك با بيان مسئله اي كه واقعيت ندارد لب به سخن مي گشايد  و امري را با زرق و برق  و با جلوه اي خاص بيان مي كند ، تا توجه تان رابه سوي خود معطوف دارد .

۶- كسب منافـــــــــــع :

شما به فرزندتان اعلام مي كنيد كه اگر در ثلث سوم و در امتحانات آخر سال  بتواند رتبه اول  شود و يا در فلان درس فلان نمره را بياورد برايش فلان اسباب بازي را كه بسيار مورد علاقه اوست تهيه  خواهيد كرد . حال  وضع او را در نظر آوريد كه به  فلان رتبه  و نمره دست پيدا نكرده است . ولي به آن اسباب بازي علاقه مند است . طبيعي است كه با گفتن دروغ و به كار گرفتن راه خطا و نادرستي بخواهد خود را به آن منفعت برساند .

۷- خودنمائــــــــــــي و غـــــــــــــرور :

آدمي براي اينكه در ميان جمع خود را دستكم نگيرد و نشان دهد كه او هم كسي است به دروغ از شخصيت خود، از اهميت خانواده و وضع خود صحبت مي كند.

۸- پــــــــــوشاندن لغـــــــــــزش :

كودك نيز چون ديگران داراي حب ذات است. خودش را دوست دارد و شخصيت او در نزدش عزيز است. او ممكن است درمواردي دچار لغزش و خطا شده باشد و ميداند كه در اين امر مورد طعنه و سرزنش ديگران قرار خواهد گرفت و شخصيت او به خطر خواهد افتاد.به همين دليل براي پوشاندن گناه و رهايي از خطر سرزنش و تمسخر تن به دروغ مي دهد و آماده مي گردد كه بر خلاف واقعيت حرف بزند. البته اگر او مي دانست كه لغزش و خطاي او بخشيده مي شود تن به دروغ نمي داد .

۹- آرزو ، اميــــــــــد  :

دروغ كودك در مواردي مي تواند نشان دهنده اميد و آرزوي او در وصول به هدفي و مقصدي باشد. او آرزو دارد كه از فلان جوي بپرد و عبور كند پس همان آرزو را به صورت تحقق يافته آن مطرح مي سازد  .

۱۰- انتقـــــــــــام گيــــــــــــــري :

در مواردي دروغگويي نوعي انتقام گيري است و او مي خواهد با زحمت انداختن پدر و مادر كه آزارش رسانده اند، ‌با سوزاندن دلِ آنها كه روزي دل او را سوزانده اند  انتقام بگيرد. آنها معمولاً با گفتن دروغي پدر و مادر خود را مضطرب مي سازند، ‌و حتي در مواردي سعي دارند آبروي آنها را ببرند. از آن بابت كه روزي آنها آبروي او را نزد دوستش برده اند. اين گونه رفتار در كودكاني كه ظرفيت روحي مناسبي ندارند واغلب احساس مظلوميت و ضعف وحقارت مي كنند بيشتر ديده مي شود. آنها اعمال اين روش را براي خود نوعي دفاع و مقابله مي پندارند.

۱۱- بــــازي كــــــــــودكانه :

كودك است و بازي،‌ تمايل به لذت بازي او را وامي دارد كه در مواردي با دروغ هاي خود  ديگران را هم بازي دهد .

۱۲- تخيــــــــل كــــــودكانه :

اين از مسائل مهم  و از نكات اساسي روانشناسي كودك است كه طفل در موارد بسياري بين واقعيت و  تخيل  فرق نمي گذارد. چه بسيارند مسائلي كه او در ذهن آن را تخيّل و تصوير مي كند و بعد همان را به عنوان يك واقعيت مطرح مي سازد. اين امر در كودكاني كه كمتر از پنج سال دارند به فراواني ديده مي شود  و والدين ناآگاه به جاي تفهيم  كودك او را به باد مسخره و سرزنش مي گيرند و متهمش مي سازند كه دروغ گفته است. دروغ او به واقع دروغ نيست. نوعي تصور و خيال است و گاهي هم نتيجه داستان روز قبل مادر و يا رؤياي شب قبل اوست. به خصوص كه او از بيان واقع در رؤيا و تفاوت گذاري بين اين دو عاجز است .

۱۳- ناشيگـــــــــــــري در تــــــــــربيت :

بررسي ها نشان داده اند والديني كه توانسته اند محيط  خانه را محيطي پر از صدق و صفا سازند و ضوابط  اخلاقي را در خانه رعايت كرده و هشيار باشند فرزندانشان صادق و راستگو بار خواهند آمد.

۱۴- الگــــــــــــوي غلط :

چشم و گوش كودك  دريچه هايي از او به سوي جهان خارج هستند.  آنها نگاه مي كنند شما چه مي گوييد و چه مي كنيد. شما ممكن است دائماً فرزندان خود را نصيحت كنيد كه راست بگويند ولي عمل شما خلاف آن باشد. فراموش نكنيد طفل آنچه را كه از شما ديده و شنيده است مي آموزد يا در اجتماع امروز يا فرداي خود آن را پياده مي كند. همه ي رفتار و گفتار شما سرمشق اوست و به او سرايت خواهد كرد .

۱۵- تشــــــــــويق غلط :

گاهي كودكي را مي بينيم كه به علت شيرين زباني  دوران خردسالي  دروغي را كه مثلاً از كسي ياد گرفته با زبان كودكانه اش در حضور پدر و مادر مي گويد  و آنها بدون توجه به عواقب آن شروع به تشويق و بوسيدن او مي كنند. طفل بي خبر از همه مسائل ، از اين پذيرش شاد شده و به ادامه راهش خواهد پرداخت و روز بعد براي اين كه محبت بيشتري ببيند دروغ بزرگتري را خواهد گفت و اين امر به تدريج در او به صورت عادت در مي آيد .

۱۶- آزمــــــــــــودن والـــــــــدين :

گاهي كودكان دروغي را مي گويند تا در سايه آن بتوانند پدر و مادر را آزمايش كرده و  موضع آنها را در برابر اين امر دريابند. مي دانيد فرزندان ما به علت ناآگاهي و بي تجربگي در دنيايي از معماها و چراها قرار مي گيرند و نمي دانند  در برابر آنها چه موضعي اتخاذ كنند.سخني را به دروغ مي گويند و منتظر مي مانند كه عكس العمل  آنها را ببينند. اگر عكس العمل منفي  بود مي گويند  شوخي كردم و دروغ بود ، اگر مثبت بود به ادامه آن راه مي پردازند. براين اساس اين دروغ براي كشف است نه مسئله اي ديگر .

عوامل و انگيزه هاي ديگري هم در اين زمينه وجود دارد كه براي رعايت اختصار از ذكر آن خودداري مي كنيم.

امكـــــــــــان اصلاح دروغگـــــويــــــــــــي

اين كه آيا  امكان  اصلاح و درمان كودك دروغگو وجود دارد يانه ؟ پاسخ ، مثبت است. كودك در مرحله آغاز زندگي است و امكان  ايجاد هر گونه تحول و تغييري  در او وجود دارد و او بيش از هر سن ديگري نقش پذير است.

براي بازداشتن كودك از دروغگويي و اصلاح رفتار آنان بايد روش برخورد باتوجه به موقعيت انتخاب شود كه برخي از روشها به اختصار عبارت است از:

۱- نشــــــان دادن ارزش راســـــت گفتــــن :

در وهله اول كودك بايد دريابد كه دروغگويي كار نادرست و ناپسند و راستگويي عملي باارزش و پسنديده است. كودك بايد ارزش راست گفتن را درعمل تجربه كند. والدين و مربيان نبايد در برابر دروغهاي كودكان برآشفته شوند و او را كتك بزنند. بيان نتايج زشت و تلخ دروغگويي به صورت داستان براي آنها مي تواند در آموزش عواقب تلخ دروغگويي مفيد واقع شود. همچنين اگر والدين و مربيان، كودك را در خلوت ( نه در جمع ) در جوي محبت آميز و پرعطوفت با مضرات و نتايج دروغگويي آشنا سازند و به پند دادن او بپردازند، در جلوگيري و نيز درمان دروغگويي مي تواند مؤثر باشد.

۲- اجــــازه بيان احساســـات :

كودك بايد احساسات خود را آزادانه ابراز كند و در صورتي كه بيان احساسات، باعث آزار و اذيت اطرافيان شود بايد به كودك آموخت كه به تدريج اين احساسات را جايگزين احساسات خوشايند سازند و نبايد براي احساساتش تنبيه شود. براي نمونه اگر كودكي از برادر كوچكش خوشش نمي آيد، بايد به او اجازه داده شود كه احساساتش را بيان كند، پس از شنيدن نظر كودك، والدين بايد ضمن تحليل رفتار خود با كودك و يافتن علل پيدايش چنان احساسي به راهنمايي كودك و تغيير رفتار و احساسات او مبادرت ورزند. در مواردي كه كودك مرتكب كار خطايي شده ولي راست مي گويد، بايد به ملايمت و به طور صحيح به او تذكر داده شود كه رفتارش درست و پسنديده نيست و بايد آن را تغيير دهد. هشدار به كودك، همدردي با او در مواردي كه لازم است، ناديده گرفتن حرفهاي كودك و بي توجهي به آنها از روشهايي است كه در مواقع مشخص مي تواند براي پيشگيري و درمان دروغگويي كودكان استفاده شود.

۳- تعـــــــديل انتظارات از كــــــودكان :

والدين و مربيان بايد از هر كودك انتظاراتي داشته باشند كه با واقعيات و امكانات او منطبق است در غير اين صورت، دروغگويي كودك تقويت و تشديد خواهد شد. چون كودك توان عملي ساختن خواسته هاي اطرافيان را ندارد به گفتن دروغ متوسل مي شود بنابراين از كودك بايد انتظارات در حد توانش داشته باشيم.

نظریه های جدید علمی راجع به دروغ گفتن

دستگاه polygraph یا شناسایی کننده دروغ از سال 2003 با بررسی رفتار روانی مغز می تواند به تشخیص درست گویی یا دروغ گویی کمک کند.

دانشمندان نواحی ای از مغز که تحت تاثیر دروغ ها و فریبکاری های افراد قرار می گیرند را مشخص کرده و چگونگی فعالیت امواج مغز در زمانیکه فرد تصمیم به دروغ گویی و فریب دادن می گیرد را دقیقا مورد بررسی قرار دادند.

در این مطالعات که در دانشگاه USC کالیفرنیا انجام شده و به مدت بیشتر از سه سال به طول انجامید توسط گروه تحقیقاتی دکتر واندامیا (Vendemia) به آنالیز اشکال امواج مغزی تعدادی داوطلب در زمانیکه تصمیم به دروغ گفتن می گرفتند پرداخته شد.

واندامیا می گوید : "ما در پی آزمایشات دریافتیم که هیچ محل شیطانی ای در مغز وجود ندارد که تصمیم به دروغگویی از آنجا سرچشمه بگیرد."

"آنچه که در میان تمامی مردم مشترک می باشد اینست که دروغگویی با یک تصمیم همراه است و در طول کمتر از 800 میلی ثانیه ما تصمیم می گیریم که یک پاسخ درست را با یک دروغ جایگزین کنیم."

یک سئوال اساسی
سوال اساسی ایکه در اینجا مطرح می شود اینست که آیا مغز انسان پس از دروغ گفتن شفافیت و سرعت العملی که در زمان راستگویی دارد را حفظ می کند یا خیر؟

متاسفانه جواب منفی است.

دانشمندان با قاطعیت ثابت کرده اند که سرعت عملکرد مغز انسان در زمان دروغ گفتن کاهش می یابد زیرا دروغ گفتن زمان بیشتری تا راست گفتن می گیرد.

واندامیا می گوید ما هنوز از علت این مساله کاملا آگاه نیستیم ولی فکر می کنیم که فعالیت های مغز در زمان دروغ گفتن بیشتر می باشد و مطمئن هستیم که این قضیه با حافظه افراد و محدودیت آن در ذخیره سازی اطلاعات رابطه مستقیم دارد.

این گروه تحقیقاتی بر روی فعالیت های اعصاب در زمان دروغ گفتن نیز مطالعاتی انجام دادند. آنها یک مدل موی مصنوعی که شامل مقداری الکترود بود را روی سر داوطلبین قرار دادند.

این وسیله امواج مغز را اندازه گیری کرده و داده ها و شکل موج های مغزی زیادی از گفته های داوطلبین تولید می کرد.

یک تئوری جدید راجع به دروغ گفتن
تمامی اطلاعات بدست آمده از این آزمایشات موجب شد گروه تحقیقاتی دکتر واندامیا یک تئوری در مورد دروغ گفتن ارئه دهند.

دلایل و محرک های زیادی برای انسان وجود دارد که موجب دروغگویی وی می شود، از جمله نحوه تربیت اشخاص، عادت به دروغگویی در دوران کودکی و قدرت حافظه افراد. به عقیده این گروه تحقیقاتی حافظه نقش اساسی در دروغ گفتن ایفا می کند مثلا یک دزد باید بتواند خاطره عمل جرم خود را به هنگام دروغ گفتن نادیده بگیرد و به طور موقتی از یاد ببرد.

این گروه محققین در پی این هستند تا بتوانند تفاوت های اشکال امواج مغز را در زمان دروغگویی و راستگویی به نحوی الگو بندی کنند که در آینده در دادگاه ها به طور جدی قابل استناد باشد ..

منابع

مجله پیوند ، آذر ماه 1387

چگونه معلم موفقی باشیم ،بختیاری، ادیبان ،1384

روانشناسی عمومی ، دوره کاردانی تربیت معلم